اقتصادکارامد: سعید زرندی، مدیرعامل گروه فولاد مبارکه، بازسازی این مجموعه را یک تجربه مهم ملی در حوزه تابآوری، بازسازی و ایستادگی صنعتی دانست و تأکید کرد: دانش کارکنان، بومیسازی و کار منسجم تیمی، سه عامل کلیدی در پیشبرد سریع این مسیر و بازگشت به تولید بوده است.
به گزارش ایراسین؛ سعید زرندی، مدیرعامل گروه فولاد مبارکه امروز(۴ مردادماه ۱۴۰۵)، به عنوان سخنران اصلی در چهارمین سمینار تحلیلی فولاد و صنایع معدنی با عنوان «پایداری تولید در صنعت فولاد با محوریت چالش انرژی» در ابتدای سخنان خود با اشاره به بحث انرژی و همچنین موضوع بازسازی، گفت: نگرانی اصلی من از سالها قبل تاکنون پابرجا مانده و اگرچه اکنون بعد از چند سال، صدای اعتراض و گلایه صنعت فولاد بلندتر شده، اما اصل مسئله همچنان حلنشده باقی مانده است.
وی با تأکید بر ضرورت بیان صریح خسارتهای واردشده به صنعت افزود: لازم است دیگران بدانند چه ضربهای به صنعت فولاد وارد میشود. سالها این تصویر در ذهن سیاستگذاران شکل گرفت که چون فولادسازان سودده هستند، وضعیت مناسبی دارند، سرمایهگذاری میکنند و میتوانند فشارها را تحمل کنند اما نتیجه این نوع نگاه، امروز در آمارهای ارائهشده خود را نشان داده است.
مدیرعامل گروه فولاد مبارکه خاطرنشان کرد: اکنون زمان آن رسیده که به جای تکرار صرف گلایهها، درباره «مدل حل» بیشتر صحبت کنیم، چراکه تجربه سالهای گذشته نشان داده که یک روال معیوب در حال تکرار است.
چرخه معیوب تصمیمگیری؛ از گلایه تا دستور، بدون درمان ریشهای
زرندی با تشریح این چرخه اذعان داشت: صنعت گلایه میکند، سطح اعتراضها بالا میرود، موضوع به مقامات میرسد، آنها ناراحت میشوند و دستور بازنگری میدهند؛ اما در نهایت تصمیمگیر در سطح اجرا میگوید «برق ندارم، نمیتوانم قطع نکنم، چون مردم تحت فشار قرار میگیرند» و دوباره همان تصمیم قبلی علیه صنعت اجرایی میشود.
به گفته وی، این چرخه سالهاست در بخشهای مختلف، بهویژه برای فولاد و سیمان، تکرار میشود و همچنان ادامه دارد.
زرندی با اشاره به تجربه شخصی خود در سالهای گذشته تصریح کرد: در بحرانهای سال ۱۴۰۰، در مقطعی بهعنوان معاون برنامهریزی وزارتخانه، بعضی روزها مستقیم از خانه به وزارت نیرو میرفتم و حتی به وزارت صمت نمیرفتم؛ چون عملاً همه به این جمعبندی رسیده بودند که بحران انرژی یک مسئله واقعی و فوری است و باید برای آن راهحل پیدا کرد.
وی ادامه داد: امروز، با گذشت حدود پنج سال از آن مقطع، اگرچه در برخی بخشها شرایط اندکی بهتر شده، اما اصل مسئله حل نشده و همچنان با همان داستان تکراری روبهرو هستیم. از همین رو، صنعت باید از مرحله توصیف بحران عبور کرده و وارد فاز طراحی و مطالبهگری برای حل پایدار شود.
بازار جهانی فولاد نیز در وضعیت عادی نیست
زرندی در ادامه با اشاره به تحولات بینالمللی صنعت فولاد گفت: اگر حتی در داخل کشور هیچ بحران اضافهای هم وجود نداشت، ۱۴۰۴ سال سختی برای فولاد بود. صنعت جهانی فولاد درگیر رکود، مازاد ظرفیت، فشار صادراتی چین، جنگ تعرفهای و تنشهای تجاری میان اقتصادهای بزرگ است و همه این متغیرها فضای فعالیت فولادسازان را پیچیدهتر کردهاند.
وی افزود: در تجارت جهانی فولاد، حدود ۵۴۱ میلیون تن گردش تجاری وجود دارد که از این میزان، حدود ۲۱۶ میلیون تن مربوط به صادرات و نزدیک به ۳۲۵ میلیون تن مربوط به واردات است. این وضعیت نشان میدهد بازار جهانی با جابهجاییهای گسترده و رقابت شدید روبهروست و کشورهایی مانند ایران باید از هماکنون برای موجهای جدید وارداتی، تغییر در بازارهای صادراتی و تشدید سیاستهای حمایتی در کشورهایی مانند آمریکا و کانادا آماده باشند.
مدیرعامل گروه فولاد مبارکه تأکید کرد: در بسیاری از کشورها، حمایت از تولید داخلی و اعمال سیاستهای حفاظتی در زنجیره فولاد با جدیت بیشتری دنبال میشود و این موضوع برای کشورهایی که با محدودیت داخلی نیز مواجهاند، یک هشدار مهم است.
فولاد سبز از یک بحث نظری عبور کرده است
زرندی با اشاره به تغییرات شتابان در استانداردهای جهانی تولید فولاد گفت: موضوع فولاد سبز دیگر یک بحث آیندهنگرانه و دوردست نیست. این موضوع در سالهای گذشته در نشستهای تخصصی انجمن فولاد و محافل کارشناسی مطرح شد و قرار بود از حدود سال ۲۰۳۰ به یک الزام جدی تبدیل شود، اما اکنون نشانهها حاکی از آن است که جهان خیلی زودتر، حتی از حوالی ۲۰۲۶، به سمت الزامآوری بیشتر در این حوزه حرکت میکند.
وی افزود: این یعنی تولیدکنندگان فولاد نهتنها باید به قیمت و بازار فکر کنند، بلکه باید برای شدت کربن، فناوریهای کمکربن، تنوع سبد انرژی و آینده مصرف سوخت در زنجیره فولاد نیز برنامه روشن داشته باشند.
تابآوری، فقط دوام آوردن نیست؛ بازیابی و بهبود است
زرندی در بخش دیگری از سخنان خود، مفهوم تابآوری در صنعت فولاد را مورد توجه قرار داد و گفت: وقتی از تابآوری صحبت میکنیم، صرفاً منظور تحمل بحران نیست؛ بلکه توان بازیابی، بهبود و استفاده از ظرفیتهای جدید پس از شوک نیز باید در نظر گرفته شود.
وی گفت بررسیهای انجامشده نشان میدهد صنعت فولاد ایران دستکم در هفت محور کلیدی با چالشهای جدی مواجه است؛ از جمله مواد اولیه، امنیت انرژی، زیرساختها و سایر مؤلفههای اثرگذار بر تداوم تولید. به گفته او، هر مقطع زمانی ممکن است یکی از این مؤلفهها پررنگتر شود؛ زمانی آب، زمانی حملونقل و امروز بیش از هر چیز امنیت انرژی.
انرژی دیگر فقط یک نهاده تولید نیست
مدیرعامل گروه فولاد مبارکه در تبیین جایگاه انرژی در صنعت فولاد تصریح کرد: نگاه سنتی به انرژی بهعنوان یک نهاده ساده تولید دیگر پاسخگو نیست. امروز انرژی به متغیری راهبردی برای بقا و رقابتپذیری صنعت تبدیل شده است.
وی چهار پرسش کلیدی را پیشروی مدیران بنگاههای فولادی قرار داد و گفت: آیا تولید میتواند بدون وقفه ادامه پیدا کند؟ محصول با چه هزینه و چه حاشیه سودی تولید میشود؟ مسیر توسعه فناوری کدام است؟ و در نهایت، محصول با چه شدت کربنی و تا چه اندازه منطبق با الزامات جدید جهانی تولید خواهد شد؟
زرندی افزود: موضوع انرژی امروز هم بر بقا اثر میگذارد، هم بر انطباق با آینده و هم بر قابلیت بازیابی صنعت پس از بحران.
دو مشکل همزمان در ایران: کمبود دسترسی و جهش هزینه
به گفته زرندی، صنعت فولاد ایران امروز با دو جنس متفاوت از بحران انرژی مواجه است؛ نخست عدم دسترسی به انرژی و دوم هزینه غیرقابل پیشبینی و شوکآور انرژی.
وی گفت: حتی اگر در مقاطعی صنعت به انرژی دسترسی پیدا کند، مسئله دوم یعنی قیمت، خود به بحرانی مستقل تبدیل میشود. بهعنوان نمونه، طی روزهای اخیر نرخهایی مطرح شده که به حدود هزار تومان رسیده و این فقط یکی از مصادیق بیثباتی در قیمتگذاری است. در چنین شرایطی، دیگر نمیتوان فقط از تأمین انرژی حرف زد؛ بلکه باید از امکانپذیری اقتصادی تولید نیز سخن گفت.
حتی بدون جنگ هم ۱۴۰۴ برای فولاد سالی بحرانی بود
زرندی تأکید کرد: اگر هیچ تنش سیاسی، جنگ یا شوک بیرونی نیز رخ نمیداد، سال ۱۴۰۴ برای صنعت فولاد سالی بسیار سخت بود. رکود بازار، فشار واردات چین، مناقشات تعرفهای میان چین و آمریکا و تحولات بازار جهانی همگی شرایط را دشوار کرده بودند.
اما به گفته وی، در داخل کشور یک بحران مضاعف نیز به این شرایط اضافه شد: تصمیمات انرژی که خود به بحران روی بحران تبدیل شدند.
وی تصریح کرد: ما در شرایطی که صنعت جهانی فولاد خود با بحران دستوپنجه نرم میکرد، با برخی تصمیمات داخلی، وضعیت را برای فولاد ایران سختتر کردیم. این مسئله را باید با صراحت دید و درباره آن تصمیم گرفت.
جهش پنجبرابری نرخ گاز؛ شوکی فراتر از توان بسیاری از بنگاهها
مدیرعامل گروه فولاد مبارکه با اشاره به تجربه افزایش نرخ گاز گفت: در اسفند ۱۴۰۳ قیمت گاز حدود ۲۸۰۰ تومان بود، اما در اردیبهشتماه این رقم به حدود ۱۱ هزار و ۲۰۰ تومان رسید؛ یعنی جهشی تقریباً پنجبرابری در فاصلهای کوتاه.
وی افزود: این افزایش با هیچ منطق اقتصادی سازگار نیست. حتی اگر یک بنگاه بزرگ مانند فولاد مبارکه تا حدی توان تحمل داشته باشد، بسیاری از بنگاههای دیگر بهراحتی ممکن است در برابر چنین شوکی از بین بروند. سود در این شرایط فقط کاهش پیدا نمیکند، بلکه اساساً امکان سودآوری و حتی تداوم فعالیت زیر سؤال میرود.
زرندی تأکید کرد: سیاستگذار گاهی فقط یک بُعد را میبیند. ممکن است گزارشی ارائه شود که قیمت انرژی در ایران همچنان از برخی کشورها پایینتر است، اما این مقایسه زمانی معتبر است که ثبات، قابلیت پیشبینی و توان تطبیق بنگاهها نیز در نظر گرفته شود. شوک ناگهانی، خود بهتنهایی یک عامل ویرانگر است.
هر ده سال یک سیکل نامساعد تکرار میشود
وی با اشاره به الگوهای تکرارشونده در صنعت فولاد ایران گفت: تقریباً هر ده سال یکبار، نوعی سیکل نامناسب در صنعت فولاد شکل میگیرد. به گفته او، این تجربه در حوالی سالهای ۱۳۸۴، ۱۳۹۴ و اکنون دوباره در دهه جدید قابل مشاهده است.
زرندی افزود: این تکرار نشان میدهد که مسئله فقط نوسانهای موردی نیست، بلکه با یک چرخه سیاستی و ساختاری مواجهایم که باید اصلاح شود.
روندهای جهانی انرژی به زیان تولیدکنندگان بدون برنامه است
مدیرعامل گروه فولاد مبارکه در ادامه با مرور برخی روندهای جهانی گفت: در اروپا، قیمت برق برای صنعت فولاد در برخی سناریوها دو تا سه برابر نسبت به رقبا در حال افزایش است. این موضوع نشان میدهد انرژی در سطح جهانی نیز به یک متغیر تعیینکننده در رقابت تبدیل شده است.
وی افزود: برآوردها نشان میدهد مصرف برق صنعت فولاد در سناریوی کربنخنثی از حدود ۱۴۱۷ تراواتساعت به ۲۷۷۸ تراواتساعت افزایش خواهد یافت؛ یعنی تقریباً دو برابر. همچنین تقاضای هیدروژن در صنعت فولاد نیز در افق پیشرو حدود ۷ برابر خواهد شد.
زرندی تأکید کرد: این روندها یک پیام روشن دارند؛ آینده فولاد، آیندهای انرژیبرتر اما همزمان سبزتر و فناورانهتر است. بنابراین هر کشوری که امروز درباره زیرساخت گاز، برق، هیدروژن و فناوریهای کمکربن تصمیم نگیرد، فردا از رقابت عقب خواهد ماند.
حرکت جهان از کورهبلند به DRI
وی با اشاره به تحولات فناوری در تولید فولاد گفت: هنوز بخش مهمی از دنیا از مسیر کورهبلند حرکت میکند، اما در سرمایهگذاریهای جدید، حدود ۷۰ درصد طرحها به سمت DRI یا آهن اسفنجی در حال حرکت هستند.
به گفته زرندی، این تغییر جهت بهمعنای افزایش مصرف گاز در سطح جهانی است و در مرحله بعد، مسیر به سمت هیدروژن نیز شتاب خواهد گرفت. در نتیجه، رقابت بر سر انرژی پاکتر و پایدارتر در آینده تشدید میشود و این مسئله میتواند هزینههای جدیدی به تولیدکنندگان تحمیل کند.
اختلال انرژی، هزینهای فراتر از قبض مصرف دارد
زرندی با اشاره به پیامدهای ژئوپلیتیکی و تنشهای منطقهای و جهانی گفت: جنگها، ناامنیهای منطقهای، اختلال در مسیرهای عرضه و تنشهای بازار انرژی، همگی امروز در تحلیلهای صنعت فولاد وارد شدهاند. به همین دلیل، انرژی دیگر فقط یک هزینه جاری نیست، بلکه یک مؤلفه راهبردی در ارزیابی ریسک تولید است.
وی افزود: تحلیلگران جهانی صنعت فولاد اکنون دستکم پنج متغیر اصلی را در حوزه انرژی بهطور جدی زیر نظر دارند و این نشان میدهد که آینده این صنعت، بیش از گذشته به مدیریت ریسک انرژی وابسته شده است.
محدودیتهای برق در فولاد مبارکه تشدید شده است
مدیرعامل گروه فولاد مبارکه سپس با استناد به آمار داخلی این شرکت، ابعاد محدودیتها را تشریح کرد و گفت: نمودارهای واقعی فولاد مبارکه نشان میدهد شدت محدودیتهای برق در سالهای ۱۴۰۲، ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ روندی فزاینده داشته است.
به گفته وی، در حوزه برق محدودیتها بهترتیب حدود ۵۳ درصد، ۴۲ درصد و در سال ۱۴۰۴ تا سطوحی نزدیک به ۷۸ درصد رسیده و در برخی روزها عملاً دسترسی به شبکه برق به صفر رسیده است. زرندی تأکید کرد این ارقام شاید در تمام روزهای سال صدق نکند، اما وقوع روزهایی با قطع کامل دسترسی، برای یک بنگاه فولادی بهشدت آسیبزاست.
شوک دوگانه گاز و برق در ماههای مختلف سال
وی ادامه داد: در حوزه گاز نیز وضعیت مشابهی وجود داشته و صنعت عملاً با شوک دوگانه انرژی روبهرو بوده است؛ از یکسو محدودیتهای برق در ماههای گرم و از سوی دیگر محدودیتهای گاز در ماههای سرد.
زرندی گفت: در برخی مقاطع از آذر، دی، بهمن و اسفند و نیز در بازههایی از تیر تا شهریور، محدودیتهای انرژی در صنایع به سطوح بسیار شدید و حتی در برخی مواقع به ۱۰۰ درصد رسیده است. به گفته وی، تکرار سالانه این وضعیت، امکان برنامهریزی مطمئن را از بنگاهها سلب کرده است.
فقط برای فولاد مبارکه؛ ۱.۵ میلیارد دلار هزینه
مدیرعامل گروه فولاد مبارکه با اشاره به برآورد خسارتهای واردشده گفت: فقط برای فولاد مبارکه، مجموع هزینهها، عدمالنفع و آثار محدودیتهای تحمیلی طی دوره مورد اشاره، به حدود ۱.۵ میلیارد دلار رسیده است.
وی افزود: اگر کل صنعت فولاد را در نظر بگیریم، ارقامی که پیشتر نیز در این سمینار مطرح شد، از خسارتی در حدود ۵ تا ۶ میلیارد دلار حکایت دارد؛ منابعی که میتوانست صرف سرمایهگذاریهای توسعهای، نوسازی زیرساختها، پروژههای انرژی و افزایش رقابتپذیری صنعت شود.
زرندی برای ملموستر شدن این رقم گفت: فقط برای درک ابعاد این هزینه، کافی است بدانیم شرکت BYD برای راهاندازی پایگاه منطقهای خود در ترکیه حدود ۲ میلیارد دلار سرمایهگذاری کرده است. این مقایسه نشان میدهد ما چه حجم بزرگی از منابع را بدون آنکه بهطور کامل متوجه پیامدهایش باشیم، در اثر ناترازی و سیاستگذاری نامناسب از دست میدهیم.
وقت عبور از گلایهمحوری و رسیدن به راهحل است
زرندی تأکید کرد: مسئله انرژی در صنعت فولاد باید از سطح گلایه و هشدار عبور کند و به سطح طراحی راهحل، اصلاح مدل حکمرانی و تصمیمگیری مبتنی بر آیندهنگری برسد.
وی خاطرنشان کرد: امروز صنعت فولاد همزمان تحت فشار بازار جهانی، الزامات زیستمحیطی، تحولات فناوری و محدودیتهای داخلی انرژی قرار دارد. اگر قرار است این صنعت همچنان یکی از پایههای تولید، صادرات و ارزآوری کشور باقی بماند، باید برای آن تصمیماتی همسطح با اهمیت راهبردیاش اتخاذ شود.
مدیرعامل گروه فولاد مبارکه تصریح کرد: آینده فولاد ایران نه فقط به سنگآهن، ظرفیت نصبشده یا توان مدیریتی، بلکه به امنیت انرژی، ثبات سیاستگذاری، قابلیت پیشبینی هزینهها و سرعت انطباق با روندهای جهانی وابسته است. از این منظر، ناترازی انرژی صرفاً یک مشکل عملیاتی نیست، بلکه یک تهدید مستقیم برای تابآوری صنعتی کشور بهشمار میرود.
صنعت فولاد ایران دستکم در هفت محور کلیدی با چالشهای جدی مواجه است
نظرتان را بیان کنید
پیام های ارسالی پس از تایید منتشر خواهند شد
پیام ها