اتحاد استراتژیك مناطق آزاد شمال برای توسعه همكاری با چین

اقتصادکارامد: در شرایطی که رقابت‌های ژئوپلیتیک پیرامون مسیرهای تجاری اوراسیا و طرح جهانی یک کمربند، یک راه وارد مرحله‌ای تعیین‌کننده شده است، سه منطقه آزاد حاشیه خزر (انزلی، مازندران و اینچه‌برون) با اتخاذ دیپلماسی اقتصادی فعال و یکپارچه، گامی بنیادین در جهت تثبیت جایگاه ایران به‌عنوان هاب تولید مشترک، لجستیک پیشرفته و پیونددهنده زنجیره‌های تأمین بین‌المللی با بازار بزرگ اوراسیا برداشتند.

به گزارش مدیریت روابط عمومی و امور بین الملل سازمان منطقه آزاد انزلی، سفر مشترک مصطفی طاعتی‌مقدم (مدیرعامل سازمان منطقه آزاد انزلی)، امین افقی (مدیرعامل سازمان منطقه آزاد مازندران) و حسن ملک‌حسینی (مدیرعامل سازمان منطقه آزاد اینچه‌برون) به چین در معیت هیئت اقتصادی کشور، آغازگر تشکیل ائتلاف راهبردی شمال برای تبدیل کریدورهای ترانزیتی کشور از یک مسیر صرفاً عبوری به هاب‌های ارزش‌آفرین و تولید مشترک صادرات‌محور محسوب می‌شود.

بازتعریف مأموریت در ابرپروژه یک کمربند، یک راه؛ مهار کریدورهای رقیب

در سال‌های اخیر، جریان تجارت بین‌المللی با چالش‌هایی نظیر تراکم خطوط مرزهای خشک و تلاش برخی بازیگران برای توسعه مسیرهای موازی (نظیر کریدور میانی) روبه‌رو بوده است. حضور هماهنگ مدیران مناطق آزاد شمال در هشتمین همایش همکاری بین‌المللی کمربند و راه (BRI) و بیست و ششمین رویداد بین‌المللی تجارت و سرمایه‌گذاری چین (CIFIT شیامین)، پاسخی ساختاریافته به این چالش‌ها بود.

این ائتلاف با معرفی ظرفیت‌های ترکیبی شمال ایران شامل اتصال ریلی بندر کاسپین به شبکه سراسری، خطوط ریلی اینچه‌برون و بنادر فعال مازندران نشان داد که ترکیب حمل‌ونقل ریلی و دریایی در حوزه دریای کاسپین، مزیت رقابتی بی‌بدیلی از حیث کاهش چشمگیر زمان و هزینه ترانزیت نسبت به مسیرهای سنتی برای کالاها و سرمایه‌گذاران چینی فراهم می‌سازد.

پیوند راهبردی با شیامین و فوچو؛ الگوبرداری از نسل نوین مناطق آزاد

دیدارها و مذاکرات فشرده هیئت ایرانی با مدیران ارشد منطقه آزاد شیامین (Xiamen FTZ) و منطقه آزاد فوچو (Fuzhou)، بیانگر چرخش گفتمانی در مدیریت مناطق آزاد ایران از تمرکز بر امتیازات قانونی صرف به سمت حکمرانی مبتنی بر عملکرد و جذب سرمایه‌گذاری فناورانه است.

محورهای کلیدی این تفاهمات و برنامه‌های میدانی شامل موارد زیر است:

• تولید مشترک با هدف بازارهای منطقه: استقرار صنایع تکمیلی چینی در محدوده مناطق آزاد شمال جهت فرآوری و صادرات مستقیم به کشورهای CIS و اوراسیا.

• توسعه تجارت الکترونیک فرامرزی (Cross-border E-commerce): بازدید میدانی از پارک صنعتی تجارت الکترونیک فرامرزی شیامین و الگوبرداری از ساختار پلتفرم‌های دیجیتال و پایانه‌های ترخیص هوشمند برای پیاده‌سازی گمرک دیجیتال در مناطق آزاد شمال.

• رایزنی با اتاق‌های توسعه تجارت: نشست‌های اختصاصی با شورای ارتقای تجارت بین‌المللی چین (CCPIT) در شیامین و فوچو، با تمرکز بر برقراری خطوط اعتباری و تسهیل ارتباط شرکت‌های بخش خصوصی.

• اتصال به زنجیره‌های تأمین و SMEهای چین: مذاکره فشرده با انجمن شرکت‌های کوچک و متوسط شانگهای (SIAB) و مرکز خدمات تدارکات عمومی بین‌المللی هونان (XRIPP) برای هدایت واحدهای فناور و صنعتی چین به شهرک‌های صنعتی کاسپین و شمال کشور.

تعمیق پیوندها در چارچوب بریکس و صنایع پیشرفته لجستیک

یکی از نقاط عطف این رویداد، حضور و رایزنی هیئت ایرانی در مرکز جامع خدمات و نوآوری صنعتی بریکس (BRICS Industrial Cooperation Hub) و کنفرانس تطبیق سرمایه‌گذاری کشورهای عضو بریکس بود؛ جایی که ظرفیت‌های ترانزیتی شمال ایران به‌عنوان ارزان‌ترین و پایدارترین شریان ارتباطی میان اعضای بریکس در اوراسیا تبیین شد.

همچنین در راستای نوسازی ناوگان ترانزیتی و تجهیزات لجستیکی، مذاکراتی با غول‌های صنعتی چین نظیر هلدینگ خودروسازی کینگ‌لانگ (King Long) و شرکت‌های حوزه فناوری باتری و انرژی (Better Tech Group) انجام گرفت.

تثبیت هم‌افزایی سه‌گانه؛ تقسیم کار تخصصی به‌جای رقابت فرساینده

این مأموریت مشترک به یک تقسیم کار تخصصی و شبکه‌ای در مناطق آزاد شمال منتهی شد:

1. منطقه آزاد انزلی: با اتکا به زیرساخت ریلی بندر کاسپین و ارتباطات بندری عمیق، به‌عنوان هاب چندوجهی ترانزیت دریایی–ریلی–هوایی و جاده‌ای، هاب تجارت الکترونیک، صادرات فرآورده‌های صنعتی و پیوند با بازار غرب خزر و قفقاز.

2. منطقه آزاد اینچه‌برون: دروازه ورود زمینی و ریلی کالاهای حوزه آسیای مرکزی و چین از شرق خزر.

3. منطقه آزاد مازندران: پشتیبان صنایع شیلاتی، کشاورزی، انرژی و ارتباط مستقیم با کریدورهای حوزه شرق و مرکز خزر.

این زنجیره هم‌افزا، ظرفیت تاب‌آوری لجستیک تجاری کشور را در مواجهه با تحولات منطقه‌ای به‌شدت ارتقا می‌بخشد.