سیاست های واشنگتن، آینده سوریه را بحرانی تر می کند

 تفاوت وعده تازه دونالد ترامپ مبنی بر اتخاذ «واکنشی شدید» در برابر دمشق با سیاست اعلامی او برای «خروج سریع» نیروهای نظامی آمریکایی از سوریه از ابهامی آشکار در راهبرد کلان ایالات متحده در این منطقه حکایت دارد؛ تناقضی که آینده صلح و ثبات در سوریه را با چالش های بیشتر مواجه می کند.

به گزارش بدراقتصادبه نقل از ایرنا، تحولات میدانی در سوریه، بار دیگر اسباب عیان شدن تناقضات و ابهامات راهبرد و برنامه های ترامپ در سوریه را فراهم کرد. این بار آنچه «حمله شیمیایی» به شهر «دوما» در «غوطه شرقی» خوانده می شود، مقام های آمریکایی را به واکنش هایی عجیب واداشت؛ واکنش هایی که ماهیت آن با ماهیت برنامه های اعلانی پیشین واشنگتن در سوریه اختلافی آشکار دارد. 
در شرایطی که رهبران کشورهای غربی در واکنش به حمله مظنون شیمیایی روز شنبه در سوریه احتیاط بیشتری از خود نشان می دهند، «دونالد ترامپ» رییس جمهوری آمریکا روز دوشنبه (9 فروردین) اظهارات تندی را علیه سوریه مطرح کرد و وعده داد در پاسخ به این حملات «واکنشی شدید» به دولت سوریه نشان دهد. 
ترامپ در گفت و گو با خبرنگاران با اشاره به «تصویر روشنی» که مسوولان آمریکایی در مورد هویت مسوولان حمله شیمیایی به دست آورده اند، از «گزینه های نظامی زیاد خود بر روی میز» خبر داد و از تصمیمی سخن گفت که «به سرعت» اتخاذ خواهد شد. 
این در حالی است که شبهه های بسیاری در مورد اصل وقوع حمله شیمیایی و عاملان احتمالی آن وجود دارد. «آنتونیو گوترش» دبیرکل سازمان ملل ازگزارشات ارایه شده درباره استفاده از سلاح شیمیایی در سوریه ابراز نگرانی کرد و هرگونه اظهار نظر در این زمنیه را نیازمند تحقیق بی طرفانه، مستقل و حرفه ای دانست.
«سرگئی لاوروف» وزیر امور خارجه روسیه هم از نبود شواهد قابل استناد برای وقوع حمله شیمیایی در این منطقه خبر می دهد. 
وزیر امور خارجه روسیه روز دوشنبه در گفت و گو با خبرنگاران تاکید کرد که کارشناسان نظامی روسیه به همراه نمایندگان هلال احمر سوریه از محل بازدید کرده و هیچ اثری از گاز کلر یا هر ماده شیمیایی دیگر که علیه غیر نظامیان استفاده شده باشد، پیدا نکرده اند. 
چنانکه «واسیلی نبنزیا» فرستاده روسیه در جلسه جنجالی روز دوشنبه شورای امنیت حادثه دوما را «نمایشی» خواند و نسبت به پیامدهای ناگوار اقدام نظامی آمریکا در واکنش به این رویداد هشدار داد. 
جمهوری اسلامی ایران هم دست داشتن دولت قانونی سوریه در این حمله را اتهامی «غیر منطقی» و توطئه ای می داند که علیه دولت و ملت سوریه طرح شده و ممکن است مبنای سوء استفاده و تهاجم از سوی آمریکا قرار گیرد. 
واقعیت این است که ادعای کاربرد سلاح شیمیایی در شهر دوما توسط ارتش سوریه با واقعیت‌های موجود همخوانی ندارد. به کارگیری مواد یا سلاح شیمیایی از سوی اسد، در شرایطی که ارتش سوریه در معادلات میدانی و در عرصه نبرد با مخالفان دست برتر را دارد، منطقی به نظر نمی‌رسد. 
رییس جمهوری آمریکا در شرایطی از احتمال واکنش شدید علیه دولت قانونی اسد خبر می دهد که چندی پیش از خروج قریب الوقوع نیروهای آمریکایی از سوریه خبر داده بود. 
ترامپ چهاردهم فروردین ماه، در جریان کنفرانس خبری مشترک با سران کشورهای بالتیک گفته بود که اولویت نیروهای آمریکایی در سوریه از میان بردن گروه موسوم به حکومت اسلامی بود و «خیلی زود» در مورد خروج نیروها از آن کشور تصمیم‌‌گیری خواهد شد. 
این اظهارات ترامپ در حالی مطرح می‌شود که مقام‌های آمریکا پیش از این بر حضور در سوریه تا زمانی که پشتیبانی از شبه‌نظامیان مورد حمایت ائتلاف به رهبری واشنگتن ضروری باشد، تاکید کرده بودند. 
اگرچه اظهارات رییس جمهوری آمریکا از سوی برخی مقام های نظامی این کشور به ویژه «جوزف فووتل» فرمانده نیروهای نظامی آمریکا در خاورمیانه به شدت مورد چالش قرار گرفت، ولی همچنان ترامپ بر لزوم خروج نیروهای آمریکایی از سوریه اصرار می روزد. 
این تصمیمات خلق الساعه و فی البداهه ترامپ همچنین با تحرکات اخیر آمریکایی ها در شمال سوریه همخوانی ندارد. این روزها خبرهای جسته و گریخته ای از تلاش نیروهای آمریکایی برای ایجاد ارتشی مجهز که 70 درصد آن را کردها تشکیل خواهند داد شنیده می شود؛ ارتشی که قرار است از شهرهای شمالی سوریه دفاع کند و هدایت و سرپرستی آن را هم به طور مستقیم وزارت دفاع آمریکا بر عهده داشته باشد. 
ایالات متحده آمریکا از طرفی درباره خروج سریع نیروهای خود از سوریه سخن می گوید و از سوی دیگر با اتهام زنی های پیاپی مبنی بر استفاده از سلاح شیمیایی و فضاسازی منفی علیه دمشق همچنین تلاش برای تشکیل ارتشی به رهبری خود در شهرهای کردنشین، زمینه های حضور نظامی پر رنگ تر خود در سوریه را فراهم می کند.
آنچه مسلم است اینکه آمریکا دو هدف اصلی کاهش نفوذ ایران در سوریه و کاهش هزینه های نظامی آمریکا در خارج از مرزهای این کشور را در دستور کار خود دارد؛ هدف نخست برای خارج کردن نیروهای آمریکا بازدارندگی جدی ایجاد کرده و هدف دوم نیز اسباب تمایلات جدی واشنگتن برای خارج شدن از سوریه را فراهم آورده است. 
رویکرد تاجرمآبانه ترامپ در سیاست خارجی، با تحمل هزینه های سنگین جنگ سوریه همخوانی ندارد. همین مساله سبب شده ترامپ کشورهای عربی همسو با خود را برای تامین هزینه های حضور نظامی آمریکا در سوریه زیر فشار بگذارد. 
در واقع رویکرد کلی ترامپ به سیاست خارجی، کوتاه مدت و بر اهداف قابل تحقق در زمان کوتاه متمرکز بوده و یک راهبرد بلندمدت برای عبور از شرایط دشوار تاریخی نیست. 
«رکس تیلرسون» وزیر خارجه پیشین آمریکا اما بر رویکرد بلند مدت و پیشبرد روندهای خزنده و دوربرد در سیاست خارجی باور داشت و مانعی جدی بر سر راه تصمیمات خلق الساعه و هیجانی ترامپ به ویژه در سوریه تلقی می شد؛ مانعی که اکنون برداشته شده و مشخص نیست «مایک پمپئو» وزیر خارجه جدید آمریکا تا چه اندازه با سیاست های ترامپ همراهی نشان دهد.