کفش مدرسه زیر پای گرانی؛ مهر امسال با جیب‌های سبک‌تر

اقتصادکرامد: در آستانه بازگشایی مدارس، بازار کفش با وجود تنوع کالا، زیر فشار گرانی و افت قدرت خرید قرار دارد؛ خانواده‌ها به‌جای مدل‌های گران، بیشتر سراغ کفش‌های ماشینی، فومی و اقتصادی می‌روند.

به گزارش مهر، در بازار کفش، شهریور همیشه فصل نفس‌گیری بوده است؛ زمانی که خانواده‌ها برای بازگشایی مدارس به بازار می‌آیند و کفش، از کالای مصرفی معمولی به یکی از اقلام ضروری سبد خرید تبدیل می‌شود. اما امسال، در هفته پایانی مرداد ۱۴۰۵، بازار پیش از آنکه با موج خرید مهر روبه‌رو شود، زیر فشار رکود و افت قدرت خرید قرار گرفته است. ویترین‌ها پر از کفش‌های مدرسه، کتانی، کفش‌های ماشینی، فومی و مدل‌های چرمی است، اما فاصله میان «تنوع کالا» و «توان خرید» بیشتر از همیشه به چشم می‌آید.

آخرین گزارش‌های رسمی نیز تصویری از همین فشار ارائه می‌کنند. بر اساس آمار مرکز آمار ایران، گروه «پوشاک و کفش» در تیرماه امسال نسبت به ماه قبل ۴.۸ درصد و نسبت به تیرماه سال قبل ۸۶.۲ درصد افزایش قیمت داشته است. بنابراین وقتی خانواده در آستانه مهر وارد بازار می‌شود، با قیمتی مواجه است که تنها نتیجه گران‌شدن خود کفش نیست؛ کفش بخشی از اقتصادی است که هزینه تولید و هزینه زندگی در آن همزمان بالا رفته است.

کفش مدرسه دیگر یک خرید ساده نیست

گزارش میدانی خبرنگار مهر حکایت از آن دارد که در بازار امسال، نخستین سؤال بسیاری از خریداران نه درباره برند و مدل، بلکه درباره قیمت است. خانواده‌ای که برای دو یا سه فرزند باید کفش، لباس، کیف و سایر ملزومات مدرسه را تهیه کند، ناچار است خریدها را اولویت‌بندی کند. در چنین شرایطی، کفش چرمی یا مدل‌های گران‌تر برای بخشی از مشتریان عملاً از دایره انتخاب خارج می‌شود.

اینجاست که بخش اقتصادی بازار اهمیت پیدا می‌کند؛ بازاری که در آن کفش‌های ماشینی، فومی، PU، EVA، کتانی و انواع مدل‌های مصنوعی سهم مهمی دارند. این محصولات شاید در نگاه اول تفاوت زیادی با کفش‌های چرمی داشته باشند، اما برای خانواده‌ای که دنبال کنترل هزینه است، مهم‌ترین مزیتشان قیمت پایین‌تر است.

در واقع، بازار کفش مدرسه را نمی‌توان با قیمت کفش‌های چرمی و دست‌دوز توضیح داد. بخش بزرگی از تقاضای واقعی در رده‌ای قرار دارد که مشتری می‌خواهد کفشی سبک، راحت، نسبتاً بادوام و در عین حال ارزان‌تر پیدا کند. انتخاب کفش فومی یا ماشینی برای بسیاری از خانواده‌ها الزاماً به معنای ترجیح این کالا نیست؛ گاهی تنها گزینه‌ای است که با بودجه آنها جور درمی‌آید.

عددهایی که فاصله قیمت را نشان می‌دهند

بررسی قیمت‌های موجود در بازار نشان می‌دهد فاصله میان مدل‌های مختلف کفش کودک و نوجوان بسیار زیاد است و بسته به جنس، برند، نوع زیره و محل عرضه، قیمت‌ها از مدل‌های اقتصادی تا چند میلیون تومان تغییر می‌کند. در فهرست‌های به‌روز فروش نیز برای برخی کفش‌های کودک و نوجوان قیمت‌های بالای سه میلیون تومان ثبت شده است.

در سوی دیگر بازار، نمونه‌هایی از کفش‌های اسپرت و ماشینی با قیمت‌های پایین‌تر هم عرضه می‌شود؛ برای نمونه، در بازار آنلاین کفش اسپرتی با قیمت حدود ۶۱۰ هزار تومان نیز دیده می‌شود.

البته این اعداد را نباید به‌عنوان «قیمت رسمی کفش مدرسه» در نظر گرفت؛ بازار کفش نرخ واحدی ندارد و تفاوت کیفیت و مشخصات فنی کالا می‌تواند فاصله قیمت زیادی ایجاد کند. اما همین اختلاف قیمت، یک واقعیت مهم را روشن می‌کند، بازار مهر امسال از یک بازار واحد تشکیل نشده؛ چند بازار با قدرت خریدهای متفاوت کنار هم قرار گرفته‌اند.

کفش ماشینی؛ ستون بازار اقتصادی

در سال‌های اخیر، کفش ماشینی به یکی از بخش‌های مهم صنعت کفش ایران تبدیل شده و قم یکی از مراکز اصلی این صنعت است. اهمیت کفش ماشینی در آستانه مهر فقط به قیمت آن محدود نمی‌شود. سرعت تولید، تنوع مدل و امکان استفاده از مواد مختلف باعث شده این بخش بتواند بخش بزرگی از تقاضای عمومی را پوشش دهد. در بازار مدرسه نیز همین ویژگی اهمیت دارد؛ چرا که خانواده به کالایی نیاز دارد که در تعداد بالا و با قیمت قابل‌تحمل قابل تهیه باشد.

اما حتی این بخش اقتصادی نیز از افزایش هزینه‌های تولید مصون نمانده است. مواد اولیه صنعت کفش فقط چرم نیست؛ مواد شیمیایی، انواع زیره، فوم، چسب، رنگ، پارچه، مواد پتروشیمی و قطعات مختلف در تولید کفش به کار می‌روند. رئیس اتحادیه کفاشان دست‌دوز تهران در تیرماه امسال گفته بود حدود نیمی از مواد اولیه صنعت کفش وارداتی است و حتی بخشی از مواد اولیه‌ای که در داخل تولید می‌شوند، به مواد و نهاده‌های وارداتی وابستگی دارند.

یعنی حتی کفش ارزان‌تر هم در نهایت از افزایش هزینه‌های تولید، حمل‌ونقل و مواد اولیه اثر می‌گیرد.