ایران صاحب ۲۰ میلیارد تن ذخیره مس

اقتصادکارامد: رئیس هیات مدیره ایمپاسکو با تأکید بر اینکه توسعه فناوری‌های فرآوری و اکتشاف ذخایر پنهان بدون نقش‌آفرینی دانشگاه‌ها امکان‌پذیر نیست، گفت: ایران با برخورداری از حدود ۲۰ میلیارد تن ذخیره زمین شناسی کانسنگ مس ظرفیت تبدیل شدن به یکی از قدرت‌های معدنی جهان را دارد، اما تحقق این هدف مستلزم تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت معدن، توسعه فناوری‌های فرآوری و جلوگیری از خام‌فروشی است.

به گزارش روابط عمومی ایمپاسکو ، بر اساس برخی پیش بینی های اقتصادی تا پیش از سال ۲۰۵۰ تقاضا برای فلز مس به عنوان عنصر اصلی در تولید رسانا‌های الکتریکی بیش از ۱۹ میلیون تن از میزان عرضه پیشی خواهد گرفت تا مس به عنوان یک کالای استراتژیک در عصر توسعه هوش مصنوعی به طلایی‌ترین کالای صنعتی معدنی تبدیل شود. در این میان، اما نقش ایران با وجود ذخایر بزرگ مس در کشور همچنان در جهان کم رنگ است و دلیل این موضوع را می‌توان در مسائل مختلفی از جمله عدم توسعه فناوری‌های معدنی از کشف تا فرآوری یافت.

افزایش تقاضای جهانی برای مس در سال‌های آینده و نقش روزافزون این فلز در صنایع پیشرفته، خودرو‌های برقی و زیرساخت‌های انرژی، موجب شده است بسیاری از کشور‌ها سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در حوزه اکتشاف و فرآوری این ماده معدنی راهبردی انجام دهند. اما هم اکنون ایران باید برای پیدا کردن جای خود در این هنگامه چه کند؟

علیرضا شهیدی، رئیس هیات مدیره ایمپاسکو و رئیس پیشین سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی در این خصوص گفت: ایران به دلیل برخورداری از ظرفیت‌های زمین‌شناسی کم‌نظیر می‌تواند سهم بیشتری از بازار جهانی مواد معدنی استراتژیک را به خود اختصاص دهد؛ مشروط بر آنکه از ظرفیت دانشگاه‌ها برای توسعه فناوری و تکمیل زنجیره ارزش استفاده شود.

شهیدی با اشاره به پیش‌بینی رشد مصرف جهانی مس اظهار کرد: افزایش تقاضا برای مس در سال‌های آینده موضوعی کاملاً قابل انتظار است. این فلز امروز به یکی از عناصر راهبردی اقتصاد جهانی تبدیل شده و نقش آن در توسعه خودرو‌های برقی، شبکه‌های انتقال انرژی، صنایع الکترونیک، تجهیزات هوشمند و فناوری‌های نوین هر روز پررنگ‌تر می‌شود.

رییس هیات مدیره ایمپاسکو افزود: مس همواره یکی از پرکاربردترین عناصر معدنی بوده است. اگرچه در گذشته کاربرد‌های سنتی‌تری داشت، اما اکنون به یکی از پایه‌های اصلی توسعه صنعتی و فناوری جهان تبدیل شده و همین مسئله موجب شده اهمیت آن بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.

شهیدی با اشاره به ظرفیت‌های کشور در حوزه مس گفت: خوشبختانه ایران از ذخایر قابل توجهی برخوردار است و در حال حاضر حدود ۲۰ میلیارد تن ذخیره کانسنگ مس در کشور شناسایی شده است. بخش قابل توجهی از معادنی که امروز مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرند، ذخایری هستند که در نزدیکی سطح زمین قرار دارند. در حالی که ظرفیت‌های بسیار بزرگی در اعماق زمین و در قالب ذخایر پنهان وجود دارد که هنوز به طور کامل شناسایی نشده‌اند.

رئیس پیشین سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی تأکید کرد: اگر بتوانیم به سمت اکتشافات عمیق و شناسایی ذخایر پنهان حرکت کنیم، بدون تردید حجم ذخایر معدنی کشور به میزان قابل توجهی افزایش خواهد یافت و جایگاه ایران در حوزه مواد معدنی استراتژیک بیش از پیش ارتقا پیدا می‌کند.

وی با تأکید بر ضرورت تدوین راهبرد ملی برای بهره‌برداری از ذخایر مس اظهار کرد: مهم‌ترین مسئله این است که از خام‌فروشی جلوگیری کنیم. فروش مواد معدنی به صورت خام موجب از دست رفتن بخش بزرگی از ارزش افزوده می‌شود؛ در حالی که توسعه صنایع پایین‌دستی می‌تواند ثروت بیشتری برای کشور ایجاد کند.

شهیدی افزود: مس تنها یک ماده معدنی نیست، بلکه یک دارایی راهبردی برای اقتصاد کشور محسوب می‌شود؛ بنابراین سیاست‌گذاری‌ها باید به گونه‌ای باشد که ضمن حفظ این سرمایه ملی، زمینه ایجاد ارزش افزوده و اشتغال پایدار نیز فراهم شود.

رئیس هیات مدیره ایمپاسکو نقش دانشگاه‌ها را در توسعه صنعت معدن بسیار کلیدی دانست و گفت: دانشگاه‌ها می‌توانند نقش تعیین‌کننده‌ای در آینده بخش معدن کشور ایفا کنند؛ زیرا یکی از مهم‌ترین ضعف‌های ما در سال‌های گذشته، فاصله میان بخش علمی و بخش اجرایی معدن بوده است.

وی افزود: متأسفانه فرآوری مواد معدنی در کشور همگام با اکتشاف و استخراج رشد نکرده است. نتیجه این وضعیت آن بوده که بخش قابل توجهی از مواد معدنی ارزشمند کشور در سد‌های باطله و باطله‌های معدنی باقی مانده و امکان بهره‌برداری اقتصادی از آنها فراهم نشده است.

شهیدی تصریح کرد: دانشگاه‌ها می‌توانند با انجام پژوهش‌های کاربردی، تربیت نیروی انسانی متخصص، توسعه فناوری‌های نوین و طراحی روش‌های جدید استحصال مواد معدنی، این خلأ را جبران کنند و صنعت معدن را به سمت بهره‌وری بیشتر هدایت کنند.

وی با اشاره به تجربه کشور‌های موفق در حوزه معدن گفت: وقتی به چین نگاه می‌کنیم، مشاهده می‌شود که این کشور به یکی از قدرت‌های اصلی فرآوری مواد معدنی در جهان تبدیل شده است. علت این موفقیت صرفاً برخورداری از ذخایر معدنی بیشتر نیست، بلکه بخش عمده آن به سرمایه‌گذاری در دانش، فناوری و فرآوری بازمی‌گردد.

شهیدی ادامه داد: امروز چین در حوزه عناصری مانند ژرمانیوم و گالیوم جزو کشور‌های پیشرو جهان است، اما این جایگاه به دلیل فناوری‌های پیشرفته‌ای است که امکان جداسازی و استحصال عناصر مختلف را فراهم کرده است.

وی افزود: در بسیاری از ذخایر مس کشور، عناصر ارزشمند دیگری مانند رنیوم، نقره، طلا، مولیبدن و سایر عناصر همراه نیز وجود دارند. اگر فناوری‌های فرآوری پیشرفته در اختیار داشته باشیم، می‌توانیم این عناصر را نیز استخراج کنیم؛ عناصری که در برخی موارد ارزش اقتصادی آنها حتی با مس برابری می‌کند یا از آن بیشتر است.

رئیس پیشین سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور با تأکید بر ضرورت ورود جدی مراکز علمی به این حوزه گفت: دانشگاه‌ها باید در زمینه توسعه فناوری‌های فرآوری و استحصال عناصر همراه ورود مؤثر داشته باشند. این موضوع نه تنها موجب جلوگیری از هدررفت منابع معدنی می‌شود، بلکه می‌تواند درآمد‌های جدیدی برای کشور ایجاد کند.

وی افزود: اگر بتوانیم با کمک دانشگاه‌ها زنجیره کامل فرآوری مواد معدنی را در داخل کشور شکل دهیم، دیگر شاهد خروج مواد معدنی به صورت خام یا از دست رفتن عناصر ارزشمند در باطله‌های معدنی نخواهیم بود.

شهیدی در ادامه با اشاره به چالش‌های موجود در بخش اکتشاف اظهار کرد: هنوز اکتشافات معدنی در کشور به مرحله مطلوب نرسیده و سال‌هاست درباره ضعف اکتشافات در سطح و عمق صحبت می‌شود.

وی افزود: در حوزه اکتشاف ذخایر پنهان نیز هنوز به شکل گسترده ورود نکرده‌ایم؛ در حالی که بخش مهمی از آینده معدنکاری جهان بر پایه فناوری‌های نوین اکتشافی و مطالعات علمی شکل گرفته است.